Mostrando entradas con la etiqueta historia. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta historia. Mostrar todas las entradas

3 abr 2012

Hoxe cúmprense 38 anos da primeira chamada desde un móbil


"A que non sabes desde onde estou chamando?"


Esa foi a primeira frase pronunciada desde un teléfono móbil, o 3 de abril de 1973. O autor da mesma foi Martin Cooper, un directivo de Motorla que desde a Sexta Avenida de New York chamaba a Joel Engel, de Bell Labs, considerada a competencia máis directa.

Aquel primeiro móbil nada tiña que ver cos terminais que vemos hoxe en día: pesaba máis dun quilo e tiña unha autonomía de media hora despois de cargarse durante 10 horas. Para que logo nos queixemos dos smartphones...

24 nov 2011

Thanksgiving

En 1620 os peregrinos do Mayflower chegaron a Massachusetts, e decidiron comezar a construír o que chegaría a ser Plymouth. Porén, as duras condicións climatolóxicas fixeron que os traballos levasen moito máis do agardado, un tempo durante o cal os peregrinos permaneceron hacinados a bordo do Mayflower. As enfermidades non tardaron en chegar, e moitos morreron de diversas enfermidades causadas pola insalubridade, a permanente humidade e a mala alimentación, entre elas o escorbuto.

En febreiro desembarcaron definitivamente, e comezaron a traballar a terra e a tratar cos nativos, cos que firmarían un tratado en marzo.

Ao pasar o verán, e antes de comezar o outono, os peregrinos conseguiron a súa primeira colleita proveitosa, e decidiron celebrar un banquete para conmemoralo, no que nun primeiro non sería máis que unha festa de conmemoración da colleita, á que só chegaron vivos 53 dos 102 peregrinos do Mayflower.

En palabras de William Bradford, en Of Plymouth Plantation:
Thus they found the Lord to be with them in all their ways, and to bless their outgoings and incomings, for which let His holy name have the praise forever, to all posterity. They began now to gather in the small harvest they had, and to fit up their houses and dwellings against winter, being all well recovered in health and strength and had all things in good plenty. For as some were thus employed in affairs abroad, others were exercised in fishing, about cod and bass and other fish, of which they took good store, of which every family had their portion. All the summer there was no want; and now began to come in store of fowl, as winter approached, of which this place did abound when they came first (but afterward decreased by degrees). And besides waterfowl there was great store of wild turkeys, of which they took many, besides venison, etc. Besides, they had about a peck a meal a week to a person, or now since harvest, Indian corn to the proportion. Which made many afterwards write so largely of their plenty here to their friends in England, which were not feigned but true reports.


Despois deste Thanksgiving, tiveron lugar, de forma discontinua, outros días de Acción de Grazas despois de eventos favorables, e días de xaxún despois de eventos desfavorables. Pouco a pouco, ao longo de mediados do século XVII, foise desenvolvendo un Thanksgiving anual, que, porén, non tiña unha data fixa, nin sempre a mesma en todas as colonias, ou, máis adíante, estados.

E é que non foi até 1863 que se tomou o cuarto xoves de novembro como día de Thanksgiving a nivel Federal, convertíndose na tradición que hoxe en día coñecemos a este lado do Atlántico como Día de Acción de Gracias e que se conmemora hoxe nos Estados Unidos de América.

16 nov 2011

O globo terraqueo


O globo terraqueo é a representación máis perfecta do noso planeta. Nel podemos trazar sen equivocación as rutas aéreas ou marítimas, xa que os rumbos e as distancias son reales. A distancia entre dous puntos da superficie da terra (dous portos, duas cidades, ...) calcúlase simplemente trazando o círculo máximo sobre o globo terraqueo. Esto podemolo facer mediante unha corda tensa, mediante unha cinta métrica ou ben medindo a corda para logo obter a medida real aplicando a escala do globo.

Aparte de poder utilizalo para tomar medidas, tamén podemos apreciar o movementos de rotacion que describe a terra mediante o eixe imaxinario que a atravesa. Desta maneira, podemos apreciar que a parte do globo que vemos é a rexión da Terra na que é de día, é dicir, a que está soleada, mentras que polo contrario, as rexións que non vemos atópanse na penumbra da noite.

Ahora ben, sabemos quen inventou o primeiro globo terraqueo?

Sábese que os grego xa coñecían que a terra tiña forma esférica, xa que empezaron a construir globos para poder representala, ainda que foi o estoico Crates de Malos o primeiro do que se ten constancia que fabricara un destes trebellas cara o 150 a.C. Como naquela época aínda non se descubrira América, Australia e parte de África, sólo se amosaban catro rexións terrestres distribuidas polo globo terraqueo, ainda que sólo unha coñecida, a ecúneme, é decir, a terra que estaba habitada pola humanidade. Os gregos, romanos e posteriormente os árabes fabricaron e usaron globos terraqueos e celestes.



Sen embargo, o primeiro globo terraqueo que se conserva hoxe en día é o construido polo xeógrafo alemán Martin Behaim, do ano 1492.

Xa no Renacemento, a época de esplendor deste tipo de trebellos, un cartógrafo alemán chamado Martin Waldseenmüller introduciu un avande importante na construcción deste tipo de accesorios cartográficos ao utilizar os fusos esféricos impresos, que eran unha serie de lunas esféricas que se pegeban sobre unha esfera para poder obter o globo terraqueo.

5 nov 2011

Video: The Gunpowder Plot

Hoxe é o 406 aniversario do Gunpowder Plot e, para conmemoralo, traémosvos este vídeo que explica todo o proceso da conspiración, desde os seus preparativos ao seu castigo.




Podedes ver todos os episodios desta serie aquí.

1 oct 2011

LDK 195: Bloody Mary

Todos coñecemos o Bloody Mary, o cóctel de vodka e zume de tomate.

Mais hoxe non vimos falar do cóctel, senón dunha muller que se gañou pasar con este nome á historia: a raíña Mary I de Inglaterra.

Mary I foi a primeira filla do rei Henry VIII, que tivo coa súa primeira muller, Catalina de Aragón.

Como diciamos hai uns días, á morte de Henry VIII seguiu unha época de grande inestabilidade política e relixiosa. Á morte de Henry sucedeuno o seu fillo Edward (Edward VI), produto do seu terceiro matrimonio, con Jane Seymour.

Edward e o seu consello aprofondaron nas reformas protestantes, evoluíndo cara a unha igrexa máis alonxada do catolicismo. Porén, Edward era un rapaz de 15 anos moi enfermizo, e vendo a súa morte próxima e sen sucesor, tentou evitar por todos os medios que a coroa recaese na seguinte na liña de sucesión, a súa irmá Mary, chegando (el ou o seu consello?) a facer un plan para que o trono recaese nunha súa curmá, Lady Jane Grey, que reinou só por 9 días antes de ser executada.

E por que querían evitar que o trono recaese en Mary? Pois a resposta era sinxela: Mary, filla de Catalina de Aragón, era católica.

Mary subiu ao trono en xullo de 1553, e comezou prometendo que non faría seguir a súa relixión aos seus súbditos, pero só dous meses despois xa tiña no cárcere a algúns dos líderes da Igrexa de Inglaterra, como John Bradford, Hugh Latimer ou Thomas Cranmer. Pouco despois, no primeiro Parlamento do seu reinado, aboliu todas as leis sobre relixión do reinado de Edward, deixando unha doutrina semellante á do seu pai.

Porén, estes só serían cambios superficiais. Mary quería reconciliarse co Papado, e en pouco tempo convenceu ao Parlamento de derogar todas as leis relixiosas do seu pai, deixando só con efecto a confiscación das terras dos mosteiros, agora en man de nobres dos que necesitaba o apoio. En 1554, a Igrexa de Inglaterra volvía á lealdade do papado, e revivían as Leis de Herexía.

E aquí é onde Mary gañou o seu nome de Bloody "Sanguenta". Baixo estas leis, un bo número de sacerdotes e nobres protestantes sufriron persecución: 283 persoas foron executadas, a maioría queimados na fogueira coma herexes, e uns 800 tiveron que exiliarse.

Mary, a pesar da súa impopularidade, continuou con estas políticas até a súa morte, en 1558. Durante o seu reinado xurdiu un importante sentimento anticatólico en Inglaterra, que faría que as cousas fosen difíciles para os poucos católicos que quedaban. Trala súa morte, coa volta ao protestantismo de Elizabeth, os executados foron declarados mártires da Igrexa de Inglaterra, e Mary gañou o título de sanguenta polas súas cases 300 execucións en 5 anos.

20 sept 2011

LDK 190: Por que é Inglaterra protestante?

Hai uns días falabamos da historia das seis mulleres de Henry VIII. Hoxe imos tratar outra cuestión relacionada estreitamente con el, a conversión de Inglaterra ao protestantismo. E é que a ruptura de Inglaterra co papado foi unha cuestión máis persoal e política que relixiosa:

Henry VIII casou coa viúva do seu irmán, Catalina de Aragón. Catalina tivo seis embarazos que non deron resultado, e despois de 20 anos de matrimonio Henry só tivo con ela unha filla, Mary.

En 1533, Henry decidiu divorciarse de Catalina ante a necesidade de ter un herdeiro varón. Pediulle a nulidade matrimonial ao Papa baixo o argumento de que era un matrimonio inválido por ser Catalina a viúva do seu irmán, pero o Papa negouse polas presións do sobriño de Catalina, o Emperador Carlos I de España e V de Alemania.

Ante os problemas para divorciarse, Henry decidiu romper coa disciplina do Papa. Para isto aprobou a Act of Supremacy de 1534 pola que o Rei sería a cabeza da Igrexa de Inglaterra, e admitiu(se) o divorcio.

Porén, Inglaterra, seguía sendo, na práctica, un país católico. De feito Henry VIII tiña o título de Fidei Defensor, (defensor da Fe), que lle outorgara o Papa en 1521 pola obra Assertio Septem Sacramentorum (Defensa dos Sete Sacramentos), na que atacaba as ideas de Martín Lutero.

Isto foi cambiando ao longo do reinado. Henry chegaría a pechar 850 mosteiros, confiscando as súas terras e vendéndoas para a creación dunha nova nobreza subordinada ao rei. Tamén destruiu santuarios de mártires, como o de St.Thomas Beckett na catedral de Canterbury, o que, unido á execución de relixiosos que se negaron a aceptar a Act of Supremacy, causarían a excomunión de Henry.

Durante o seu reinado, Henry VIII conseguiu construír unha relixión de estado moi próxima á igrexa católica orixinal, xogando coas tensións entre protestantes e conservadores. Porén, á súa morte, os precarios equilibrios de poder entre todos estes sectores e os católicos que aínda mantiñan á súa fe saltaron polos aires, comezando unha época de grande tensión relixiosa e política.

13 sept 2011

LDK 188: As seis mulleres de Henry VIII

Henry VIII naceu en 1491, o segundo fillo de Henry VII. Ascendeu ao trono en 1509, trala morte do seu irmán maior, casando, por primeira vez, coa viúva deste Catalina de Aragón.


Catalina tivo seis embarazos que non deron resultado, e despois de 20 anos de matrimonio Henry só obtivo dela unha filla, Mary. Henry decidiu divorciarse dela, o que causou a ruptura da Igrexa de Inglaterra co Papado.


Tralo divorcio, Henry casou con Anne Boleyn (Ana Bolena), que xa estaba embarazada durante a voda, e que deu a luz a outra filla, Elizabeth. Anne era unha raíña forte e cunha grande capacidade de tomar parte en asuntos da vida política. Porén, as intrigas da corte foron máis grandes que a súa capacidade, e a falta de herdeiro varón seguía obsesionando a Henry, polo que Anne foi acusada de adulterio e decapitada.


Só 10 días máis tarde, Henry casou con Jane Seymour, que daría a luz en 1537, por fin, un herdeiro que, se ben enfermizo e débil, era varón, Edward. Porén, o parto costoulle a vida á raíña, que morreu de febres contraídas no postparto.


En 1540 Henry casou con Anne de Cleves, facendo unha alianza con Saxonia. Henry casou con ela por poderes, sen tela visto en persoa, despois de ver un pequeno retrato. Ao chegar á corte, Henry ficou moi decepcionado coa súa apariencia física, e decidiu divorciarse dela, se ben Anne continuou na corte, e chegou a convertirse en boa amiga do rei.


Ese mesmo ano, Henry casou coa súa seguinte muller, Catherine Howard. Catherine era moito máis nova có rei, e isto fixo que mantivese relacións adúlteras con varios cortesanos, o que lle acabaría costando a cabeza só dous anos máis tarde.


A última muller do rei, Catherine Parr, estivo casada con Henry desde 1543 a 1547, ano no que morrería Henry. Catherine Parr axudaría a reconciliar a Henry coas súas dúas primeiras fillas.

En inglés emprégase unha moi coñecida regla mnemotécnica para lembrar o destino das seis mulleres de Henry VIII:
Divorced, beheaded, died.
Divorced, beheaded, survived.

(Divorciada, decapitada, morreu,
Divorciada, decapitada, sobreviviu).

16 jul 2011

LDK 163: Un novo país

Hoxe hai unha semana que o país número 193 é unha realidade. O Sudán do Sur proclamou oficialmente a súa independencia o día 9 de xullo despois dun longo proceso:



A independencia do Sudán do Sur (neste mapa, en azul) é a culminación do divorcio social entre o norte musulmán e árabe, que ostentaba o goberno, e o sur negro, maioritariamente cristián e animista. Estes enfrontamentos deron lugar a unha cruenta Guerra Civil entre os anos 1983 e 2005.

Tralo acordo de paz de 2005, o Sur conqueriu o autogoberno e dotouse dunha constitución provisional na que definiu a celebración dun referéndum de independencia entre os días 9 e 15 de xaneiro de 2011. O referéndum validou a independencia cun 98,83% de votos a favor da mesma, e deu lugar á proclamación como estado independente o pasado sábado.

Porén, o proceso aínda non está rematado, tres rexións están pendentes de celebrar referéndums onde poderán escoller se unirse ao Sudán do Sur ou ao Sudán do Norte. Estás rexións son Abyei (en amarelo no mapa), os Montes Nuba (en rosa, cara ao oeste), e o Nilo Azul (en rosa, cara ao leste).

O Sudán do Sur limita con Sudán ao norte, Etiopía ao leste; Kenia, Uganda e a República Democrática do Congo ao sur; e coa República Centroafricana ao oeste. A súa capital é a cidade de Juba, ten 619.745 km2 e 8.260.490 habitantes, segundo unha estimación de 2008.

14 jul 2011

LDK 162: Día da Bastilla

Cada 14 de xullo Francia celebra a súa Fête Nationale (Festa Nacional), conmemorando os acontecementos do 14 de xullo de 1789, cando os revolucionarios franceses tomaron a fortaleza da Bastilla, considerándose este feito como o punto final do Antigo Réxime e nacemento da República Francesa.

A fortaleza da Bastilla foi construída durante o reinado de Carlos V de Francia, entre os anos 1330 e 1383, co obxetivo de protexer a porta de San Antonio, unha das entradas de París. Sen embargo, axiña deixou de ter esa función para ser un espazo de recepción para Francisco I, para posteriormente pasar a ser unha prisión estatal, por orde do Cardenal Richelieu.

Esta última foi a función máis destacada da fortaleza, pola que pasaron centos de persoas que recibían as Lettres de cachet (cartas asinadas polo rei e/ou ministros nas que se ordeaba o ingreso en prisión, sen xuízos). O edificio albergaba diferentes zonas, unha máis confortábel para aristócratas e burgueses, unha moito máis humilde para a poboación xeral e varias celdas de castigo.

Co estalido da revolución francesa, os parisinos quixeron tomar a fortaleza polo gran valor simbólico desta e para facerse coas armas que había no seu interior, aínda que realmente xa non era o que antaño. De feito xa só quedaban 7 presos no edificio (4 falsificadores, un enfermo mental, un noble condenado por incesto e un cómplice de Robert François, autor dunha tentativa de asasinato de Luis XV), que apenas estaba defendido.

Mais a toma da Bastilla representou a fin do poder absolutista da monarquía francesa, aínda que a meirande parte dos historiadores coinciden en apuntar que este acto tivo pouca relevancia política e estratéxica. Dous días despois da súa toma, o 16 de xullo, comezou a súa demolición.

Hoxe en día, o lugar onde estaba a fortaleza da Bastilla alberga a Praza da Liberdade, presidida pola Columna de Xulio. Cada 14 de xullo, as tropas francesas desfilan polos Campos Elíseos e, pola noite, a cidade loce os fogos de artificio dos xardíns de Trocadero.

9 jul 2011

LDK 160: De onde vén a palabra láser?

Todo o mundo oíu falar do láser e, quen máis e quen menos ten unha leve intuición do que é un láser. Mais o que pouca xente coñece é de onde vén esa denominación que, como moitas outras do sector é froito dun acrónimo.

O termo láser provén de Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation, que traducido sería "amplificación de luz por emisión estimulada de radiación", mais hoxe en día, esta definición non se podería tomar ao pé da letra, polas seguintes razóns:
  • O termo 'luz' orixinal quedou obsoleto, xa que hoxe englobaría calquera radiación electromagnética, independentemente da súa frecuencia e non só o que sería a luz visíbel.
  • Os láseres de hoxe en día poden producir luz, polo que serían osciladores ópticos en vez de "amplificadores", como se di no termo orixe.

Doutra banda, cómpre sinalar que tamén existe a denominación máster, aínda que está orientada aos láseres que traballan en microondas. Esta separación non é por outra cousa mais que porque os máster foron inventados antes que os láser, que englobarían un rango moito maior de onda.

1 jul 2011

Precedentes do cinematógrafo.

O cinematógrafo foi desenvolvido por Louis e Auguste Loumière nos anos 1890, mais, moito antes daquela primeira exhibición o 28 de decembro de 1895, houbo uns cantos aparellos que axudaron a desenvolver a invención dos irmáns Loumière.

Obviamente o primeiro gran desenvolvemento previo ao cine foi a invención da fotografía nos anos 1820 (baixo estas imaxes, a fotografía máis antiga conservada), á súa vez determinado pola camara escura. A fotografía permitía a captura dunha imaxe da realidade, o que é imprescindible para o cine.


Porén, o problema de capturar imaxe en movemento foi moito máis difícil de resolver. Os primeiros intentos chegan nos anos 1830: En 1824, como un experimento para tentar demostrar o fenómeno da persistencia da visión, inventouse o taumátropo. Este consistía nun disco con imaxes pintadas a ambos lados a cuxos extremos uníanse unhas cordas. Ao facermos xirar o disco rapidamente, as dúas imaxes parecen combinarse nunha soa.

En 1829 sucedeulle o fenaquistoscopio, un disco que se dispuña en sentido vertical cunha manivela no centro. Ao redor do centro atopamos unha serie de debuxos que se corresponden coas imaxes dunha animación, así como unha serie de aperturas. Ao poñer o fenaquistoscopio en movemento e mirar a través das aperturas á reflexión deste nun espello, o usuario vía unha ilusión de movemento.

En 1834 o matemático inglés William Horner creou o primeiro zoótropo moderno (se ben hai constancia de modelos menos avanzados nunha data tan temperá como o s.II a.C na China). O zoótropo (baixo estas liñas, imaxe de Thor Muller) consiste nun cilindro con pequenas aperturas cortadas nas paredes. Na parte inferior do cilindro, baixo as aperturas, colócase unha banda que ten unha secuencia de imaxes, debuxos ou fotografías. Ao xirarmos o zoótropo prodúcese novamente unha ilusión de visión da imaxe en movemento.

Como podemos ver, nestes dous casos unha serie de imaxes estáticas con pequenos cambios entre elas dan unha sensación de movemento ao poñer en funcionamento os aparellos. Porén, se as imaxes son postas simplemente en movemento, producirase un simple emborranchado das imaxes. É por isto que temos as aperturas, que permiten evitar este efecto e fan que as imaxes aparezan como unha ilusión de movemento. Este principio das aperturas continuou sendo importante no cinematógrafo, ao igual que o fenómeno daquela caracterizado como persistencia da visión, influíndo no desenvolvemento do mínimo de 16 imaxes por segundo do cine.



Porén, aínda quedaba o problema da captura de imaxes en movemento. O 11 de xuño de 1877, Eadweard Muybridge, durante un experimento para determinar se un cabalo en carreira ten as catro patas no aire nalgún momento, fotografou un cabalo en movemento mediante o uso de vintecatro cámaras estereoscopicas, dispostas ao longo do percorrido, con disparadores accionados polos pezuños do cabalo. Posteriormente, estas imaxes foron proxectadas cun zoopraxiscopio, outra creación de Muybridge que proxectaba imaxes grabadas en discos de cristal en movemento. O 14 de outubro de 1888 firmouse un segundo filme experimental, a Roundhay Garden Scene, filmado por Louis Le Prince en Leeds. Este filme de dous segundos é o filme conservado máis antigo.

En 1889, William Friese-Greene patentou unha cámara cronofotográfica capaz de sacar até dez fotografías por segundo en película de celuloide perforada. A patente interesou a Thomas Edison, que estaba traballando nun sistema de visionado individual de filmes, o quinetoscopio, pero o baixo número de imaxes por segundo que tomaba a súa camara daba lugar a unha sensación de movemento pouco crible.

O quinetoscopio desenvolvido pola compañía de Edison con W. K. L. Dickson de investigador principal, consistía nun aparello que tomaba fotografías instantáneas nunha banda de celuloide de 35 mm, e despois permitía o seu visionado individual ao mirar o usuario por un burato do aparello. Este foi o último aparello reseñable antes do cinematógrafo dos irmáns Loumière, o primeiro aparello que permitía producir, revelar e proxectar filmes a unha audiencia, e o que creou o cine tal e como o concebimos actualmente.

28 jun 2011

LDK 155: Os Tories

Os membros do Partido Conservador Británico teñen o alcume de Tories.

Para ver a orixe deste termo, temos que remontarnos á fundación do partido, o período da crise de exclusión británica, causada polo feito de que o herdeiro á coroa británica, James II, era un católico. Ante esta situación, e os temores de que un monarca católico buscase instaurar o absolutismo, xurdiron dúas faccións, máis tarde partidos, a favor e en contra do futuro monarca: os Tories e os Whigs.

Os Whigs, que cambiarían o seu nome a Partido Liberal no s.XIX, estaban en contra de James II, representaban os intereses dos comerciantes e os protestantes non anglicanos e estaban en contra do absolutismo e da Igrexa establecida. Os Tories, pola súa parte, apoiaban na súa meirande parte a James II, e representaban as ideas políticas máis conservadores, achegadas aos intereses dos terratenentes e a igrexa anglicana.

Os Whigs (palabra de orixe gaélico-escocesa, traducida habitualmente como "cuatrero") recibiron o seu nome despectivo a partir dos "Whiggamores" un grupo de presbiterianos escoceses que marcharon en 1648 sobre Edimburgo contra o rei Charles I . Os Tories, pola súa parte, recibiron o seu nome a partir do gaélico irlandés toruighe, que significa "bandido, bandolero".

É curioso que os dous partidos políticos que dominan a política británica até o xurdimento do Partido Laborista reciban ambos un nome despectivo, tomado dunha lingua gaélica, e que fai referencia á vinculación relixiosa dos membros do partido (Whigs, peligrosos presbiterianos vs. Tories, bandidos católicos).

A crise do reinado de James II chegaría á súa fin coa Revolución "Gloriosa" de 1688, apoiada polos Whigs e algúns Tories, cando foi deposto pola súa filla Mary II e o seu xenro William de Orange, ambos protestantes.

7 jun 2011

LDK 146: Decimar

Unha das palabras máis habituais ao escoitar falar de grandes desastres ou de guerras é que a guerra, o desastre natural ou a epidemia decimou a poboación. E ben, de onde vén o verbo decimar?

A orixe do verbo decimar é a práctica da decimatio nos exércitos romanos. A decimatio era unha medida reservada a unidades que amosaban unha grande cobardía, que se retiraban en combate incumprindo a súa obriga de protexer os compañeiros, causando graves danos; ou que se amotinaban.

O castigo era moi cruel: a unidade seleccionada era dividida en grupos de dez, sen importar rango ou méritos anteriores, e de entre eles seleccionábase un integrante de forma totalmente aleatoria (normalmente mediante o método das bolas negras e brancas), que sería executado polos outros 9 membros do grupo mediante a lapidación ou o apaleamento. Os supervivintes tiñan que mover as súas tendas fóra do campamento e eran alimentados con cebada en vez de trigo.

Este tipo de castigo, que era especialmente cruel, pois a morte era totalmente aleatoria e a mans dos propios compañeiros, adoitaba ter un resultado terrible para a unidade decimada, pois perdía a súa moral polo trauma sofrido e tiñan que se expór aos perigos da vida fóra do campamento, mais, segundo os seus defensores na época, desde o punto de vista dun exército completo tiña vantaxes moi importantes, pois evitaba posibles futuras desercións e ademais limitaba a vinganza dos compañeiros, que doutro xeito podería se extender máis aló do 10% das tropas das compañías castigadas.

Obviamente, no seu uso actual decimar non fai referencia á eliminación dun un décimo da poboación, senón unha porcentaxe importante. Porén, aínda que poida parecer chocante, esta medida foi aplicada ao pé da letra en épocas recentes na I Guerra Mundial ou na Guerra Civil Finlandesa.

21 may 2011

LDK 139: Un teléfono con 2 iogures


Seguramente teñades oído falar dos teléfonos - ou intercomunicadores - feitos con 2 iogures ou, para ser máis exactos, con 2 envases de iogur.

A idea deste arcaico artiluxio é a de unir dous recipientes ocos (os envases de iogur) a través dun fío, que  fará de medio transmisor entre ambos lados da liña. Para o seu correcto funcionamento, este fío debe estar tenso, xa que doutro xeito será incapaz de trasnmitir a vibración, xa que o son vai dun lugar a outro grazas á vibración do medio (ben sexa aire, auga ou o propio fío).

Para fabricar o iogur-teléfono són son necesarios 2 envases de iogur, un fío resistente (como o de envolver paquetes) e unhas tesoiras. Realízase un corte no fondo dos envases a través do que se introduce o fío e faise un nó en cada un dos lados do fío.


Para usalo, ténsase o fío e fálase por un dos recipientes, mentres o outro interlocutor achega a orella. Así de sinxelo e facer este medio de comunicación, iso si, moita utilidde práctica non ten, máis aló de pasar un bo rato.

PS: Se nos rogades moito, igual nos animamos a facer un...

27 abr 2011

O cálculo da data da Semana Santa

A semana pasada celebrouse a festividade relixiosa da Semana Santa ou Pascua, que conmemora a tradición cristiana da morte e resurrección do profeta Xesucristo. Como saberedes, a Semana Santa celébrase, como moitas outras festividades relixiosas, nunha data que varía ano tras ano, e que toma como referencia o Domingo de Resurrección:

Así, o Domingo de Resurrección celébrase o primeiro domingo despois da primeira lúa chea despois do equinoccio de primavera. Se o plenilunio cadra en domingo trasladaríase ao seguinte domingo para evitar a coincidencia coa data de celebración da Pascua Xudía (primeira lúa chea da primavera, independentemente do día). Seguindo estas regras, a ventana da celebración do Domingo de Resurrección é entre o 22 de marzo e o 25 de abril.

En función da data do Domingo de Resurrección márcase tamén a celebración do Carnaval e do Pentecostés:

O Domingo de Pentecostés ten lugar 49 días (7 semanas) despois do Domingo de Resurrección, que sumado aos 49 dan os 50 días aos que se refire o nome da festividade. A ventana da celebración é do 10 de maio ao 13 de xuño.

O Mércores de Cinza ten lugar 46 días antes do Domingo de Resurrección. Este período depende dos 40 días da Cuaresma, o periodo de xaxún entre o Mércores de Cinza (incluído) e o día antes do Domingo de Resurrección, excluíndo os domingos, que non son contemplados pola Igrexa como día de xaxún por ser día de festa. A ventana da celebración é do 4 de febreiro ao 10 de marzo.




Cálculo

A data de celebración do domingo de Resurrección póde ser calculada mediante unha operación complexa, na que para achar o día da celebración, definimos 2 constantes, 5 variables, e A, o ano do que queiramos buscar a data de celebración.

As constantes, para o período de tempo comprendido entre 1900 e 2100, son M=24 e n=5.

As variables son:

a, o resto de A/19
b, o resto de A/4
c, o resto de A/7
d, o resto da división (19a + M)/30
e, o resto da división (2b + 4c + 6d + N)/7

Se d+e<10, entón o Domingo de Resurrección terá lugar en marzo, no día d+e+22. Se d+e>9, entón o Domingo de Resurrección terá lugar en abril, no día d+e-9.

Exemplificación

Calculemos a data do Domingo de Resurrección do ano 2000:

a, resto de 2000/19 = 5
b, resto de 2000/4 = 0
c, resto de 2000/7 = 5
d, resto de (19*5 + 24)/30 = 29
e, resto de (2*0 + 4*5 + 6*29 + 5)/7 = 3

d+e=29+3=32, logo o Domingo de Resurrección tería lugar en abril, no día d+e-9=29+3-9=23 de abril, como efectivamente tivo lugar.


Fonte do cálculo: Wikipedia. Nesa mesma entrada poderedes tamén tomar o valor das constantes para outras datas.

25 abr 2011

A revolução dos cravos

A revolução dos cravos é o nome que recibe o proceso polo cal Portugal pasou dun réxime ditatorial, que baixo o nome de Estado Novo levaba vixente desde 1933, no momento dos feitos baixo o mandato de Marcelo Caetano, a un réxime democrático liberal, despois dun golpe de estado militar ocorrido o 25 de Abril de 1974, hoxe hai 37 anos.

O Golpe de estado foi levado a cabo polo Movimento das Forças Armadas (MFA), composto principalmente por capitáns e outros oficiais medios. Este movemento comezou a actuar en 1973, en busca dun maior recoñecemento das forzas armadas no marco da loita pola independencia das colonias portuguesas en África e as críticas dentro do exército á solución militar do problema por parte do estado portugués; mais acabou tornándose en contra do réxime político daquela en vigor.

Tras unha serie de reunións clandestinas, o 24 de Marzo de 1974 o MFA decide dar un golpe de estado para provocar a caída do réxime. O día 24 de Abril confórmase o posto de mando da revolución, no cuartel da Pontinha, en Lisboa, baixo o mando de Otelo Saraiva de Carvalho. É entón cando comeza o golpe militar. Ás 22.55 dese día lánzase a primeira das señas acordadas cos golpistas, a transmisión polos Emisores Asociados de Lisboa da canción "E depois do adeus" de Paulo de Carvalho. Podedes escoitar a canción aquí:



O segundo dos sinais, e a canción que quedaría unida irreparablemente á Revolución, foi "Grândola, Vila Morena", do Zeca Afonso, transmitida polo poeta Leite de Vasconcelos na Radio Renascença ás 00.20 horas do 25 de abril. Pódela escoitar aquí:



Tras esta canción, os militares pasaron á acción, levando a cabo unha acción planificada na que conseguiron controlar o país e desaloxar a Marcelo Caetano do país ao longo do mesmo día 25 de Abril. Isto foi posible xa que o réxime non puido case ofrecer resistencia ao golpe, pois non tivo apoios militares e a poboación aderiuse en masa ao golpe. De feito, só houbo catro mortos, víctimas de disparos de membros da policía política sobre unha manifestación.

Despois do triunfo do golpe, confórmase un goberno de transición, que levara a cabo o chamado Programa das tres D: Democratizar, descolonizar e desenvolver. Durante os primeiros días elimínase a policía política, legalízanse partidos e sindicatos, libéranse os presos políticos e voltan ao país os líderes políticos da oposición no exilio. O proceso de transición durará dous anos, celebrándose eleccións á Asemblea Constituínte o 25 de abril de 1975 e aprobándose a nova Constitución ese mesmo día de 1976. Durante este proceso tamén se producirá a independencia das colonias portuguesas.



Ademais da Grândola, o outro símbolo da revolución foi o cravo. O cravo chegou a ser o símbolo da revolución, cando, no medio da poboación botada á rúa, unha florista deulle un cravo a un soldado, que este colocou no cano do seu fusil, sendo rapidamente imitado por todos os demais, e chegando a simbolizar o pacífico e popular da revolta.

Fonte principal: wikipedia.

Podes consultar unha cronoloxía da revolución aquí.

9 abr 2011

LDK 121: A carta de Smith (I)

A carta de Smith, tamén coñecida como 'ábaco de Smith', é un diagrama que representa graficamente no plano do coeficiente de reflexión a resistencia e a reactancia normalizados, axudando a calcular diversos parámetros das liñas de transmisión e a resolver moitos problemas de adaptación de impedancias.

Dispón de diversos círculos que representan cousas diferentes: de resistencia constante, de reactancia constante, de onda estacionaria constante, así como tamén curvas radiais que representan os lugares xeométricos de desfase dunha liña de valor constante.


A súa orixe remóntase ao 1939, cando Phillip Hagar Smith traballando en Bell viu a necesidade de creala como ferramenta auxiliar para poder representar dun xeito gráfico as relacións matemáticas. Nun primeiro momento a carta tivo un deseño rectangular, que foi descartado debido á gran limitación de datos que permitía, o que fixo que Smith se esforzase nun novo modelo, o que coñecemos hoxe en día.

En vindeiras entradas veremos como construír unha Carta de Smith e como usala.

4 abr 2011

Historia do nacemento do primeiro operador de cable.

Non hai moitos día tiven a oportunidade de asistir a unha presentación de Óscar Fafián, na que fixo unha introdución que me fascinou bastante por descoñecida: a historia de como naceu o que sería o primeiro operador de cable.

E é que ás veces parece que as cousas son naturais e levan aí toda a vida, pero non. Esta historia remóntase á década de 1940 nos Estados Unidos. A televisión - as retransmisións, non o aparello - levaban xa uns anos funcionando naquel país, dende que no 1927 comezaran a emitir as canles CBS e a NBC. 

Como podemos imaxinar, a espectación pro facerse cunha daquelas caixas máxicas, nas que se recibían as imaxes da televisión, era máxima. Os prezos dos aparellos foise reducindo considerabelmente dende os anos 30 (como segue a pasar coa tecnoloxía hoxe en día) até a década dos 40, cando era un dispositivo accesíbel para - case - todo o mundo.


En Mahanoy City, unha pequena vila de Pennsylvania, a tenda na que se podían adquirir aparellos eléctricos era a de John Walson quen, como non, trouxo as primeiras televisións para poñer á venda. Mais non pensara nun pequeno matiz: Mahanoy está rodeada de montañas, polo que o sinal non chegaba ás casas e, polo tanto, ao non poder amosar na súa tenda como funcionaba o aparello, non vendía un.

Así que, como bo negociante, pensou nunha nova estratexia: subir a un monte próximo, instalar unha antena apuntando aos emisores de Pennsylvania e levar o sinal por cable até a súa tenda. E dende aló, levarllo tamén a todos os clientes que quixeran disfrutar da maxia da televisión, cobrándolles por ilo 2 $/mes.

Así foi como naceu Service Electric Television, alguén que soubo facer dunha necesidade un negocio, que hoxe continúa a traballar como operador, iso si, ofrecendo tamén Internet e teléfono, e é que os tempos mudaron bastante.

Pola súa banda, John Walson recibiu o recoñecemento do Congreso dos Estados Unidos e da National Cable Television Association de ser o fundador da televisión por cable. Ademais, tamén é recoñecido por ser o primeiro en empregar microondas para importar sinais de televisión, o primeiro en usar coaxial para mellor a calidade de imaxe e o primeiro en distribuír televisión de pago.

Webgrafía

28 mar 2011

A Union Jack

A Union Jack é a bandeira do Reino Unido. É unha bandeira complicada, moi alonxada das típicas tres barras verticais ou horizontais que forman a maior parte das bandeiras do mundo.

A Union Jack ten esta forma debido a que é a superposición de tres bandeiras, ou, mellor dito, de tres cruces: as cruces dos tres patróns dos países que conformaban o Reino Unido, a saber:
Para explicar a súa historia temos que ter en conta a historia do propio Reino Unido. En 1603, trala morte da raíña Elizabeth I, James VI de Escocia, o seu sucesor máis próximo, ascendía ao trono de Inglaterra como James I, unificando baixo o poder dun só rei as coroas de Escocia e Inglaterra.

En 1606, para amosar esta unión, o Rei emitiu un decreto:
By the King: Whereas, some differences hath arisen between Our subjects of South and North Britaine travelling by Seas, about the bearing of their Flagges: For the avoiding of all contentions hereafter. We have, with the advice of our Council, ordered: That from henceforth all our Subjects of this Isle and Kingdome of Great Britaine, and all our members thereof, shall beare in their main-toppe the Red Crosse, commonly called St. George’s Crosse, and the White Crosse, commonly called St. Andrew’s Crosse, joyned together according to the forme made by our heralds, and sent by Us to our Admerall to be published to our Subjects: and in their fore-toppe our Subjects of South Britaine shall weare the Red Crosse onely as they were wont, and our Subjects of North Britaine in their fore-toppe the White Crosse onely as they were accustomed.
Por este decreto creábase unha bandeira que era unha superposición das cruces de St.George e St.Andrew, isto é, dos patróns de Inglaterra e Escocia, tal e como se amosa nesta imaxe:


Esta bandeira adquiriría categoría oficial tralas Acts of Union de 1707 que unificaban as dúas coroas cun só rei nun só estado, o Reino Unido de Gran Bretaña.

Máis adíante, trala unión formal de Irlanda ao Reino Unido coa Act of Union de 1800, que daría lugar ao Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda, agregouse tamén a bandeira de San Patricio, dándolle á Union Jack a súa forma actual.


O dragón vermello de Cadwaladr, rei de Gwynedd, que aparece na bandeira galesa, non foi incorporado ao deseño por mor de que na data da creación da bandeira, 1606, o principado de Gales, que fora conquistado por Edward I en 1282, xa estaba unido formalmente con Inglaterra, despois das Wales Acts de 1535-1542.

Trala firma do Anglo-Irish Treaty o 6 de decembro de 1921 e a conseguinte independencia de Irlanda, a bandeira puido ter retornado ao seu estado anterior a 1800, mais a decisión dos seis condados maioritariamente protestantes de Irlanda do Norte de permanecer no Reino Unido fixo innecesaria esta modificación, e actualmente a Union Jack é a bandeira que representa o Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda do Norte.

19 mar 2011

LDK 112: De 'geeks' e 'nerds'


A partires de ver a serie documental Triumph of ther Nerds (por recomendación de @durdengarci), pensei que sería interesante plantexar as diferenzas entre dous termos que ás veces se empregan erroneamente: geek e nerd. 

Se buscamos definicións, atoparemos cando menos 80.900 resultados, dos que poderíamos destarcar os seguintes:

Geek: Persoa que elixiu a concentración no canto do conformismo; alguén que persegue a habilidade (especialmente a habilidade técnica) e a imaxinación, no canto da aceptación social da maioría. Os geeks adoitan padecer unha versión aguda da neofilia (sentirse atraídos, excitados e complacidos por calquera cousa novidosa). A meirande parte dos geeks son hábiles cos ordenadores e entenden a palabra 'hacker' como un termo de respeto, pero non todos eles son 'hackers'. De feito, algúns que sin 'hackers' chámanse a si mesmo geeks porque consideran (con toda a razón), que o termo 'hacker' debe ser unha etiqueta posta por outros, non que un poña un mesmo.
Unha descrición máis completa, inda que máis longa, incluiría a todos os "xogóns, apaixonados, aficcionados á ciencia ficción, punks, pervertidos, nerds, especies de calquera subxénero e trekkies". O tipo de persoas que non vai ás festas de colexio, promocións e outros eventos. E que mesmo se sentiría ofendida pola simple suxerencia de que quizáis estiveran interesados (...)
Por outro lado,
Nerd: [1] Termo pexorativo, aplicado a calquera cun coeficiente intelectual por riba da media pero con poucos dons cando se trata de charlar por charlar e dos rituais ordinarios.
[2] Termo apreciativo aplicado (conscientemente e enreferencia ao sentido 1) por alguén que sabe o que realmente é importante e a quen non lle apetece perder o tempo con charlas triviais ou xogos de status para tontos (...)
Podiríamos concluír entón dicindo que os nerds son persoas que mostran un desinterese total polas habilidades sociais, a cambio de involucrarse obsesivamente en proxectos de estudo científico e informática. Mais o desinterese é tal que non se preocupan polo que comen (e mesmo por se comeron ou non), polo que durmen ou por facer deporte. Adoitan ter unha vida sexual pouco activa, ser tímidos, nerviosos e febles emocionalmente.

Pola contra, os geeks serían persoas moi interesadas polas novidades tecnolóxicas, mais sen ese grao de obsesividade que limita as habilidades sociais.


Webgrafía
  • As definicións están tomadas do diccionario Jargon File 4.3.3, vía Microsiervos.
  • Wikipedia: Geek, Nerd