Mostrando entradas con la etiqueta arte. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta arte. Mostrar todas las entradas

24 ene 2011

O Tapiz de Bayeux.

[Recoméndase ler a entrada O ano en que Inglaterra tivo tres reis antes de ler esta entrada].

O Tapiz de Bayeux é un bordado (e non un tapiz) de lá sobre tela de liño, que mide 68,38 m. de longo e 0,5 m. de alto e describe o proceso da invasión normanda de Inglaterra, así como os feitos que a desencadearon. Crese que foi encargado por Odo, bispo de Bayeux e medio-irmán do novo rei William, o Conquistador, e realizado entre 1070 e 1077.


As imaxes do tapiz, que probablemente estaba exposto nunha igrexa para a visión do público, servían para contar a historia nunha época na que a maioría da poboación era analfabeta. O tapiz ten unha progresión linear, semellante á dun comic, no que seguindo diferentes escenas pódese ver a historia da conquista normanda de Inglaterra desde o punto de vista dos vencedores, os normandos.

Así, a narración do tapiz céntrase só nos aspectos relevantes para o punto de vista normando da historia. A figura do rei William é central, exaxerándose as súas xestas (chega a rescatar a dous homes ¡á vez! das areas movedizas do Mont Saint Michel) e facendo pivotar sobre el a narración da historia. A omisión de feitos clave desde o punto de vista anglosaxón chega ao punto de non se narrar no tapiz a invasión nórdica e a victoria do rei Harold Godwinson en Stamford Bridge.

O tapiz comeza coa xustificación normanda da invasión, baseada na relación entre o antigo rei Edward o Confesor, Harold Godwinson e William, e a ruptura de dúas promesas ao ser coroado Harold como novo rei: a de Edward, que lle prometera a William o trono durante o seu exilio en Normandía mentres que os daneses ocupaban Inglaterra; e a de Harold Godwinson, que fora rescatado por William dun cautiverio despois dun naufraxio, xurándolle despois lealdade e vasalaxe. Posteriormente, amósanse as diversas preparacións previas á batalla e a chegada dos barcos a Hastings.

Posteriormente, chega a narración detallada da batalla: Os normandos atacan coas frechas dos seus arqueiros, mentres que os saxóns deféndense cun muro de escudos. Aínda que a famosa falsa retirada dos normandos (que decidiu a batalla, pois ao finxiren unha falsa retirada, os saxóns desfixeron a formación e foron tras os normandos, para despois dar estes mediavolta e atacar aos saxóns desprotexidos) non aparece reflectida, si aparece a morte do rei Harold, morto por unha frecha que lle atravesou o ollo, antes de ser decapitado. O tapiz remata cos normandos perseguindo aos poucos anglosaxóns que sobreviviron á batalla.

O final do tapiz (cálculase que entre 7 e 8 metros) está perdido (non se coñecen as circunstancias de tal pérdida), e descoñécese que podería haber nese final. Este é un dos maiores motivos de controversia sobre o tapiz, aínda que a identidade do seu deseñador e o lugar da súa fabricación tamen dan lugar a debates cheos de polémica.

O tapiz sufriu desde a súa fabricación non poucos avatares: Sábese que despois da súa fabricación foi transportado a Bayeux e colocado na catedral de Notre Dame, que fora consagrada polo bispo Odo en 1077, e que durante polo menos os seguintes 400 anos seguiu na catedral, a raiz das probas dun catálogo inventariando os tesouros da mesma. A redor do ano 1750 o tapiz comezou a suscitar interese en Inglaterra, mais aínda foi un caso aillado.

Foi a finales dese século, coa Revolución Francesa e a Guerra Civil, cando o tapiz estivo máis en risco, sendo salvado por Lambert Leonard Leforestier , o comisario de policia de Bayeux, cando revolucionarios estaban a piques de empregalo como tela para cubrir as súas carruaxes. En 1803, Napoleón ordenou o seu traslado a Paris para que servira de inspiración para a súa planeada invasión de Inglaterra, mais despois foi devolto a Bayeux. O concello, aterrorizado ante a posibilidade da súa perda, decidiu gardalo nun rolo e gardalo dentro da cidade nunha serie de lugares entre os que movia o tapiz, ensinándollo só a dignatarios de visita, mais isto debilitaba e estiraba as fibras do bordado.

En 1818, co rexurdir do interese en Inglaterra polo tapiz, enviouse a un especialista inglés a Bayeux, que certificou os danos do tapiz, solicitou o seu desenrolo e comezou a organizar un proceso de restauración que culminaría en 1842. Desde entón, permaneceu en exposición permanente menos nos períodos de guerra (Guerra Franco-Prusiana, I Guerra Mundial, II Guerra Mundial). Durante esta última o tapiz permaneceu no Louvre, onde fora movido en secreto poucos dias antes do desembarco de Normandía. A dia de hoxe segue en exhibición en Bayeux.

Podedes ver o conxunto do Tapiz de Bayeux nesta ligazón.

10 sept 2010

De xenebras e cervexas

A xenebra é unha augardente de cereais aromatizada con cimbro, cuxo nome non ten nada que ver coa cidade de Xenebra (Genève en francés) nin coa raíña Xenebra dos contos artúricos (Guenièvre), senón co nome do cimbro en francés, genévrier ou genever, evolución do latín iuniperu, que dá en inglés juniper e en español enebro.



Porén, a entrada de hoxe centrase máis na historia desta bebida, e particularmente na historia da xenebra en Inglaterra. Aínda que a xenebra era coñecida xa na época clásica, temos que esperar até o século XVI para ver o seu uso xeralizado, especialmente nos Países Baixos, onde se mesturaba con viño e era empregada polas súas supostas propiedades medicinais. Trala Revolución Gloriosa de 1688, pola que se substituiu ao rei James II, católico, polo rei William III de Orange, protestante de orixe holandesa; a xenebra popularizouse en Inglaterra.

Nese momento o goberno británico decidiu impor unha taxa moi gravosa á importación de bebidas alcohólicas (especialmente o brandy francés, coincidindo cunha das múltiples guerras anglo-francesas), mentres que toleraba a fabricación masiva de xenebra en destilerías sen licencia. Isto ocasionou unha popularización moi importante da xenebra, causando un periodo coñecido como Gin Craze, do que podemos citar as tres características máis importantes:

-Desaparece case que totalmente a importación de bebidas alcohólicas do estranxeiro.
-Xorde rapidamente un mercado de gran de baixa calidade para a fabricación de xenebra.
-A cervexa, que necesita dun gran de alta calidade para a súa fabricación, deixa de ser tan rentable.

A xenebra aumentou moitísimo a súa produción (en 1740 producíase seis veces máis xenebra que cervexa) o que, loxicamente, fixo que baixase moitísimo o prezo. As clases máis populares lanzáronse a consumir xenebra e o alcoholismo xeralizouse, especialmente en Londres, causando altos índices de mortandade e unha suba importantísima da criminalidade.

Ao contrario que a xenebra, a cervexa, con menor graduación e cun gran de alta calidade, mantiña a súa alta reputación, pois naquela época considerábase máis sano beber cervexa que auga, pois a auga non estaba tratada e contiña altas cantidades de microbios.

A desputa estaba servida, e entre 1729 e 1751 cinco leis tentaron controlar o consumo de xenebra: Non foi até a última, en 1751, que se conseguiu deter a produción masiva mediante a exixencia da venda en puntos controlados unicamente. A pesar desta batalla lexislativa, probablemente é máis coñecida a batalla das ideas sobre o prexudicial que resulta o consumo de xenebra, especialmente mediante os gravados de William Hogarth.

Hogarth fixo dous gravados, Gin Lane e Beer Street (1751), onde se confrontaban as bondades do consumo de cervexa cos graves prexuízos derivados do consumo de xenebra.


En Gin Lane podemos ver unha imaxe dantesca, con enterros, corpos esqueléticos e homes loitando con cans por ósos. Os únicos negocios que funcionan son a venta de cadaleitos e os prestamistas, mentres os demáis negocios decaen. Especialmente chocantes son as dúas imaxes da maternidade presentes, unha na que unha muller borracha deixa caer ao seu fillo, e outra, en segundo plano, onde outra muller dálle unha copa de xenebra ao seu bebé para que cale.


En cambio, en Beer Street, a xente aparece cun aspecto saúdable, con corpos grosos e carnosos moi ao gusto do canon de beleza da época. Todo o mundo é quen de levar a cabo a súa profesión con forza e ánimo, e a economía parece boiante. Curiosamente, o único negocio que non prospera é o do prestamista, que xa non ten a quen extersionar.


Malia que poida parecer anecdótico, a influencia destes gravados e da campaña contra a xenebra na opinión pública ocasionou unha importante muda das ideas con respecto á xenebra, e unha baixada masiva do seu consumo que non se recuperaría até o reinado da raíña Victoria, máis de 80 anos despois, cos chamados gin-palaces.