Mostrando entradas con la etiqueta semántica. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta semántica. Mostrar todas las entradas

15 sept 2010

Tipos de antonimia

Se falamos de antonimia, probablemente todo o mundo saberá exemplificar cunha parella de antonimos (grande-pequeno, vida-morte), mais non todo o mundo saberá definir exactamente o que é.

A antonimia está baseada nunha relación de incompatibilidade entre os significados. Entendemos por incompatibilidade o tipo de relación paradigmática pola cal a presenza dun elemento ocasiona a imposibilidade da presenza dun outro elemento, co que dicimos que é incompatible.

Ao longo da primeira parte do século XX xurdiu unha discusión sobre as diferencias entre dous tipos de relacións paradigmáticas: as relacións baseadas no principio de co-aparición, chamadas por Saussure asociativas, e as baseadas no principio de incompatibilidade, chamadas paradigmáticas:
Así, ser de raias e ser negro son dúas propiedades dun xersei, que poden aparecer nos mesmos lugares (co-aparición):
O xersei é negro.
O xersei é de raias.

O xersei negro.
O xersei de raias.
Porén, de raias e negro non son considerados antónimos, pois a existencia do primeiro non impide a do segundo.
O xersei de raias negro.
Dicimos entón que de raias e negro están nunha relación asociativa.

Alto e baixo, pola súa parte, si forman unha relación de incompatibilidade:
*O neno alto baixo
*O neno é alto baixo
Así, alto e baixo son incompatibles e están nunha relación paradigmática.

Distinguimos, entón, tres tipos de relacións de incompatibilidade como antonimia:

A antonimia privativa ou complementaria é aquela na que unha palabra presenta un trazo significativo distintivo e o seu antónimo presenta a carencia dese trazo:
O vello está vivo [+vida].
O vello está morto [-vida].

É de dia [+ luz].
É de noite [- luz].

A antonimia recíproca ou de inversión é aquela na que os dous termos, ademais de ser incompatibles, presentanse nunha relación de reciprocidade, é dicir, a existencia dun dos termos é necesaria para a existencia do outro.
Nai-filla (e todas as relacións de parentesco recíprocas) [Non se pode ser filla sen ter nai e viceversa].

Mercar-vender [Para alguén mercar ten que haber alguén vendendo, e viceversa].

A antonimia gradual ou escalar é a que se establece entre dous extremos ou dous puntos opostos dun continuo:
Calor-frio [extremos do continuo temperatura]
Longo-curto [extremos do continuo lonxitude]

Podemos facer a proba de incompatibilidade e veremos como todos eles resultan incompatibles e non poden co-aparecer.

Porén, hai outro tipo de relación de incompatibilidade que non é considerado antonimia:
Isto é unha rosa.
Isto é un caravel.
Esta parella amosa unha relación de equipolencia: a relación entre os membros dunha categoría de máis de dous membros que comparten un trazo común diferenciándose por varios trazos diferentes. Así, rosa e caravel pertencen á categoría flores, igual que as margaritas e as hortensias, mais non son antónimos.

Así, podemos definir a antonimia como a relación entre dous (e só dous) termos, pola cal a presenza dun deles nun enunciado impide a presenza do outro para referirse á mesma realidade.